Kompresjoterapia

Kompresjoterapia stosowana jest w poradni Signum w Białymstoku, w profilaktyce i leczeniu stanów przebiegających z obrzękami nóg oraz, co nierzadko jest ze sobą powiązane, w zaburzeniach krążenia żylnego – stąd, kompresjoterapia stosowana jest najczęściej w leczeniu żylaków. Metoda ta nazywana jest również „uciskiem stopniowanym”, a polega na ucisku nóg ze zmniejszonym natężeniem od silnego, począwszy od stopy, po coraz słabszy ku pachwinie. Należy dodać, że jest ona również częścią kompleksowej opieki stosowanej w leczeniu obrzęków pourazowych.

Cele kompresjoterapii

Jak wynika z doświadczenia naszej poradni Signum w Białymstoku, zabiegi kompresjoterapii zazwyczaj uzupełniane są podczas leczenia o drenaż limfatyczny, co przynosi najlepsze efekty. Natomiast sam opisywany zabieg polega na biernym stosowaniu podkolanówek czy pończoch uciskowych, które zakłada się na chore nogi (najczęściej).

Właściwie dobrana pończocha kompresująca wywiera ucisk na chorą kończynę w sposób, który ułatwia odpłynięcie z niej nagromadzonej chłonki i krwi, i zastąpienie ich świeżym napływem bogato utlenionych płynów ustrojowych. Sprowadza się to do zapobiegania powikłaniom oraz wystąpienia zakrzepic żylnych, a także niweluje występujące, stwierdzone już objawy choroby.

Zalecenia do stosowania komrepsoterapii

Wśród najczęściej leczonych schorzeń, kompresjoterapię stosujemy:

• podczas wspomagania pooperacyjnego leczenia żylaków,
• w okresie stosowania innych form leczenia żylaków – skleroterapii i laseroterapii,
• w stanach pooperacyjnych podejmowanych z innych powodów, gdy rekonwalescencja przebiega z obrzękami kończyn górnych lub dolnych,
• w obrzękach wynikających z innych przyczyn: zwichnięć, zakrzepicy, obrzęku limfatycznego, w czasie ciąży i innych,
• w profilaktyce chorób żył, szczególnie nóg, wynikających z różnych czynników: genetycznych, związanych z wykonywaną pracą, niewielką ilością ruchu na co dzień, otyłości i innych.

Przy powyższym diagnostyka i dobór bandaży, opasek czy pończoch uciskowych to decyzje, które podejmuje fizjoterapeuta, lecz zakładane są one każdego dnia samodzielnie przez Pacjenta, dlatego też warto wskazać pewne zasady ich nakładania oraz doboru.

Dobór odpowiedniej pończochy uciskowej

W kompresjoterapii wykorzystuje się jeden z czterech stopni ucisku:

• 18-21 nnHg – co oznacza łagodny nacisk na chore miejsca, a ma zastosowanie m.in.: u Pacjentów z grupy ryzyka chorób związanych z niewydolnością żylną, przy uczuciu „ciężkości nóg”, w chronicznej tendencji do obrzęków m.in. w obrębie kostek, w początkowym okresie ciąży, w artretyzmie i innych chorobach,
• 23-32 mmHg – o nacisku średnim, stosowanym zwykle w leczeniu żylaków, w zakrzepicy i obrzękach pooperacyjnych oraz pourazowych,
• 34-46 mmHg – głęboki ucisk, zwykle stosowany w silnych, lecz przemijających obrzękach,
• Powyżej 49 mmHg – maksymalny nacisk stosowany w nieodwracalnych obrzękach.

Dobór odpowiedniego ucisku jest ściśle skojarzony z diagnozą i nie zaleca się samodzielnego wybierania jego siły. Ponadto nie wystarczy ocena stanu Pacjenta, bo należy również dokonać odpowiednich pomiarów i dostosować je zarówno do diagnozy, jak i różnic w budowie kończyn oraz prognozowanych oczekiwań i celu terapii.

Nakładanie opasek uciskowych

Przy powyższym istnieją pewne zasady nakładania opasek i należy ich przestrzegać. Zakłada się je:

• rano, w pozycji leżącej (po nocnym odpoczynku nóg),
• zaczyna się zawsze od najniższego punktu nogi, zwykle od palców lub kostek,
• zakłada się od wewnątrz w kierunku zewnętrznym.

W celu prawidłowego zakładania ucisku Pacjent w Signum w Białymstoku zawsze jest odpowiednio instruowany podczas pierwszego nakładania opasek.

Przeciwwskazania do kompresjoterapii

W przypadku pewnych schorzeń, kompresjoterapia musi poczekać. Należą do nich:

• zapalenia skóry i mięśni,
• alergie związane z obecnością składników wyrobów uciskowych,
• stany niedokrwienne nóg, m.in. w przebiegu: miażdżycy, zrostowego zapalenia tętnic czy angiopatii cukrzycowej.

Konsultujemy wówczas Pacjenta i określamy możliwy początek rozpoczęcia terapii.

Jak działa kompresjoterapia na organizm?

W naszej praktyce kompresjoterapię traktujemy jako precyzyjne działanie mechaniczne, w którym ucisk zewnętrzny przenosi się na tkanki i naczynia żylne, zmieniając warunki przepływu płynów w kończynie. Uporządkowanie ciśnień w segmencie żylnym zmniejsza nadciśnienie żylne i ułatwia powrót krwi w kierunku serca, a jednocześnie wspiera przesuwanie chłonki, co ma znaczenie w problemach takich jak obrzęki kończyn. Kompresja nie działa w izolacji od ruchu: pompa mięśniowa łydki, uruchamiana w trakcie chodu i pracy stawu skokowego, zwiększa okresowe ciśnienie w żyłach głębokich, a ucisk zewnętrzny kierunkuje ten efekt. Z kolei zastawki żylne, które warunkują jednokierunkowy przepływ, łatwiej domykają się przy mniejszym poszerzeniu światła żyły, dzięki czemu spada ryzyko zastoju. W efekcie kompresjoterapią wspieramy również mikrokrążenie, bo redukcja obrzęku tkanek poprawia warunki dyfuzji tlenu i metabolitów.

Najważniejsze efekty działania kompresjoterapii, które uwzględniamy w planie zabiegowym, obejmują:

• poprawę odpływu krwi żylnej przez zmniejszenie średnicy żył i usprawnienie powrotu żylnego.
• redukcję obrzęków poprzez ułatwienie transportu chłonki i ograniczenie przesięku płynów do tkanek.
• wsparcie pracy zastawek żylnych dzięki stabilizacji ściany naczynia i ograniczeniu refluksu.
• poprawę mikrokrążenia wynikającą ze zmniejszenia ciśnienia tkankowego i lepszego odżywienia tkanek.

Rodzaje wyrobów uciskowych stosowanych w kompresjoterapii

W praktyce dobór wyrobu ma dla nas takie samo znaczenie jak sama siła ucisku, bo innego rozwiązania wymaga niewydolność żylna, a innego obrzęk limfatyczny czy stan po zabiegu. Dlatego kompresjoterapię prowadzimy z użyciem różnych typów wyrobów, dopasowując je do lokalizacji dolegliwości, tolerancji skóry oraz tego, czy potrzebna jest stabilizacja, czy większa elastyczność materiału. W naszej ofercie kompresjoterapii wykorzystujemy następujące rozwiązania:

• Podkolanówki uciskowe – obejmują stopę i podudzie, są wygodne w codziennym stosowaniu, a najczęściej dobieramy je przy dolegliwościach żylnych i obrzękach w okolicy kostki oraz łydki.
• Pończochy uciskowe – sięgają do uda i pozwalają objąć uciskiem także segment podkolanowy oraz udo, dlatego sprawdzają się, gdy dolegliwości lub obrzęk wykraczają powyżej łydki.
• Rajstopy uciskowe – zapewniają kompresję obu kończyn i części miednicy, co wykorzystujemy, gdy zależy nam na równomiernym działaniu w całej kończynie lub gdy objawy dotyczą obu nóg.
• Rękawy i rękawiczki kompresyjne – przeznaczone dla kończyny górnej, stosujemy je przy obrzękach ręki i przedramienia, także w przebiegu terapii pooperacyjnej.
• Bandaże krótkorozciągliwe – dają wysokie ciśnienie robocze przy ruchu i mniejszy ucisk w spoczynku, dlatego wykorzystujemy je, gdy potrzebna jest intensywniejsza kontrola obrzęku i wsparcie pracy pompy mięśniowej.
• Bandaże długorozciągliwe – są bardziej elastyczne i utrzymują wyższe ciśnienie spoczynkowe, co bywa przydatne w sytuacjach wymagających stałej stabilizacji ucisku przy mniejszej aktywności pacjenta.
• Systemy wielowarstwowe – łączą kilka warstw materiałów o różnych parametrach, dzięki czemu stosujemy je w bardziej złożonych obrzękach oraz wtedy, gdy konieczne jest utrzymanie przewidywalnego profilu kompresji na większym odcinku kończyny.